Kogo dotyczy?

  1. Jakie kraje podlegają koordynacji świadczeń?
  2. Kiedy występuje koordynacja świadczeń?
  3. Skład rodziny a koordynacja świadczeń
  4. Jakie świadczenia na dzieci podlegają koordynacji świadczeń?

Jakie kraje podlegają koordynacji świadczeń?

Przepisy o koordynacji świadczeń dotyczą obywateli:

A. Państw członkowskich Unii Europejskiej: Austrii, Belgii, Bułgarii, Chorwacji, Cypru, Czech, Danii (z wyjątkiem Grenlandii i Wysp Faro), Estonii, Finlandii, Francji (także na obszarze Reunion, Martyniki, Gwadelupy i Gujany Francuskiej), Grecji, Hiszpanii, Irlandii, Litwy, Luksemburga, Łotwy, Malty, Niemiec, Niderlandów, Polski, Portugalii (w tym na Maderze i Azorach), Rumunii, Słowacji, Słowenii, Szwecji, Węgier, Włoch.

B. Państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego – Islandii, Lichtensteinu i Norwegii, na podstawie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

C. Szwajcarii, na podstawie umowy UE – Szwajcaria o swobodnym przepływie osób.

D. Wielkiej Brytanii (w ograniczonym zakresie, więcej – kliknij tutaj), na podstawie umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej ( art. 30 ust. 2 , Dz. Urz. UE L 29 z 31 stycznia 2020 r.)

Kiedy występuje koordynacja świadczeń?

Obowiązuje jeśli:

  • jeden z rodziców dziecka / dzieci na które wnioskowane są świadczenia podejmuje aktywność zawodową (legalna praca najemna, działalność gospodarcza, samozatrudnienie – ze składkami społecznymi odprowadzanymi w tamtym kraju) poza granicami Polski, na terenie wyżej wymienionych państw;
  • jeden z rodziców dziecka / dzieci na które wnioskowane są świadczenia zamieszkuje na terenie wyżej wymienionych państw (nie dotyczy pobytu turystycznego, leczniczego oraz związanego z podjęciem edukacji przez dziecko);
  • jeden z rodziców dziecka / dzieci na które wnioskowane są świadczenia jest aktywny zawodowo na terenie Polski (praca najemna, działalność gospodarcza, samozatrudnienie – składki społeczne odprowadzane z tego tytułu w Polsce) i delegowany jest bądź deleguje się do pracy na terenie wyżej wymienionych państw (z reguły wymagany jest druk A1 ZUS świadczący o delegowaniu). Dotyczy to także marynarzy pod banderą tych państw, żołnierzy delegowanych do ww. krajów, pracowników administracji rządowej np. Służby Cywilnej delegowanych do konsulatów na terenie tych państw, kierowców zawodowych wykonujących pracę w dwóch lub kilku państwach członkowskich;
  • jeden z rodziców dziecka / dzieci na które wnioskowane są świadczenia pobiera świadczenia zagranicą oraz transferuje te świadczenia z zagranicy do Polski (także po powrocie do Polski). Dotyczy to świadczeń, takich jak np. zasiłek dla bezrobotnych, zasiłek macierzyński, zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, renta inwalidzka, renta rodzinna, emerytura, renta wdowia.
Kogo dotyczy koordynacja świadczeń?
Kogo dotyczy koordynacja świadczeń? / źródło grafiki: Pixabay

Uwaga! W konkretnych przypadkach koordynacja może zachodzić, jeżeli zgodnie z ww. przypadkami oboje rodziców pracuje / zamieszkuje / deleguje się w państwach członkowskich, a dziecko zamieszkuje w Polsce i znajduje się np. pod opieką babci.

Podobnie koordynacja może mieć miejsce, gdy w powyższych przypadkach w kraju członkowskim pracuje / zamieszkuje / deleguje się pełnoletnie dziecko wchodzące w skład rodziny i tworzące wspólne gospodarstwo domowe (sytuacja spotykana np. przy wniosku o zasiłek rodzinny).

Skład rodziny a koordynacja świadczeń

Przy ustalaniu składu rodziny na gruncie koordynacji świadczeń liczy się „biologia” – to znaczy, że bez znaczenia jest fakt np. odebrania praw rodzicielskich, rozwodu. Stanowią o tym regulacje wspólnotowe oraz ugruntowane orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach m.in. C-363/08 (Slanina), czy C-119/91 (McMenamin) w połączeniu z definicją rodziny zawartą w art. 1 (i) ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz stanowisko Komisji Europejskiej.

Koordynacja świadczeń na dzieci nie ma zastosowania, jeśli wszyscy członkowie rodziny (rozumianej w tym przykładzie jako mama + tata + dziecko) zamieszkują / pracują poza granicami Polski w jednym z krajów członkowskich. Wtedy uprawienie do świadczeń jest wyłącznie w danym kraju na podstawie jego przepisów.

Jakie świadczenia na dzieci podlegają koordynacji świadczeń?

Gdzie podstawowy podział na gruncie prawa polskiego to 500+ i kapitał opiekuńczy rozumiane jako świadczenia wychowawcze oraz pozostałe świadczenia wymienione powyżej rozumiane jako świadczenia rodzinne (poza jednorazowym świadczeniem „za życiem”, które jest – ze względu na swój charakter, specyficznym rodzajem programu). Jest to katalog zamknięty, a zatem wszystkie inne znane świadczenia np. z funduszu alimentacyjnego, jednorazowe wyprawki, czy tzw. „becikowe” nie podlegają koordynacji.

Autor tekstu: Radosław Orzechowski

Możesz podziękować autorowi za twórczość w postaci symbolicznej filiżanki kawy.