Kindergeld a 500 plus ZUS

Ze względu na zapotrzebowanie społeczne odniosę się kolejny raz do sprawy pobierania świadczenia wychowawczego 500+ przyznawanego od 01.06.2022 r. przez ZUS w kontekście niemieckiego świadczenia Kindergeld. Nie ukrywam, że czynię to mimo pewnego wewnętrznego oporu, gdyż wszystkie te informacje można od dawna znaleźć na naszym portalu m.in. tutaj oraz tutaj.

Podstawową zasadą na gruncie prawa polskiego, która odnosi się do 500+ od 01.06.2022 r. jest fakt, że świadczenie to przysługuje dla osób uprawnionych do jego pobierania w Polsce w pełnej kwocie tj. 500 zł miesięcznie na dziecko bez względu na wspólnotowe zasady pierwszeństwa. Innymi słowy, dla strony polskiej nie jest istotne, czy w przypadku koordynacji świadczeń pierwszeństwo do wypłaty świadczeń rodzinnych jest w innym kraju – w naszym przypadku będą to Niemcy, czy też w Polsce. Ustawodawca stwierdził, że ze względu na koszty obsługi programu 500+, trudną współpracę dotychczasowych realizatorów (organy gminne i Wojewodowie), prowadzone przewlekle postępowania przed wydaniem jakichkolwiek rozstrzygnięć i ewentualną wypłatą świadczenia, lepiej będzie przenieść przyjmowanie wniosków do ZUS oraz wypłacać pełne kwoty świadczenia bez względu na wspólnotowe regulacje koordynacyjne. Mówiąc wprost – bardziej opłaca się wypłacać „w ciemno” 500+ każdemu, którego dotyczy sytuacja koordynacyjna, niż inwestować w dalszy rozwój maszyny urzędniczo – formalnej. Zatem ZUS od 01.06.2022 r. w przypadkach, gdy zastosowanie znajdą przepisy o koordynacji świadczeń wypłaca pełną kwotę, bez względu na pierwszeństwo. Uzasadnia to krajom zagranicznym „świadczeniem gwarantowanym ze strony Polski”, które chociaż wyłamuje się z ogólnie przyjętych zasad wspólnotowych, to ma mieć uzasadnienie prawne:

Z ustalonej linii orzeczniczej TSUE wynika, że wykładnia przepisów prawa wtórnego z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z której wynikałoby, że przepisy o koordynacji zakazują państwu członkowskiemu przyznania osobie objętej przepisami o koordynacji ochrony przewidzianej w przepisach prawa krajowego szerszej niż ta, która została zagwarantowana na podstawie przepisów o koordynacji, byłaby sprzeczna z postanowieniami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Kindergeld a 500 plus ZUS - będą zwroty?
Kindergeld a 500 plus ZUS – będą zwroty? / źródło grafiki: Pixabay

Przytoczony cytat pochodzi z oficjalnego dokumentu przedłożonego w Sejmie, który uzasadniał zmiany na etapie legislacyjnym. Pisząc niezwykle obrazowo: osoba, której dotyczy koordynacja składa wniosek o 500+ w ZUS –> następuje wydanie informacji o przyznaniu przez ZUS oraz wypłata środków bez badania kraju pierwszeństwa (bo dla instytucji polskich nie ma to już żadnego znaczenia). Później dopiero ZUS przekazuje pakiet dokumentów drogą elektroniczną do wybranego Wojewody (Urzędu Wojewódzkiego), a ten ustala kraj pierwszeństwa do wypłaty po czym informuje ZUS, kraj zagraniczny oraz stronę o poczynionych ustaleniach. Cała ta procedura nie ma żadnego wpływu na ewentualny zwrot tego świadczenia w Polsce. I tutaj zasadnicza uwaga! W ostatnich dniach w sieci pojawiają się decyzje kierowane do poszczególnych osób, w których to ZUS informuje:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchyla w całości przyznane Panu/Pani w Informacji/Decyzji z dnia XX prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko XX, od dnia XX. Na dziecko na które przyznaliśmy Panu/Pani świadczenie wychowawcze przysługuje świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego z instytucji zagranicznej w Niemczech.

Pułapka tej sytuacji wynika z faktu, że chociaż świadczenie wychowawcze 500+ przysługuje bez względu na wspólnotowe zasady pierwszeństwa (gdy mamy do czynienia z przynajmniej dwoma krajami), to jednak powinien zaistnieć element koordynacji świadczeń. Osoby, które otrzymały decyzję o uchyleniu z ZUS i ewentualnym zwrocie mogły np. całą rodziną przebywać poza granicami naszego kraju. W takiej sytuacji element koordynacji nie występuje, a świadczenia powinna wypłacać wyłącznie instytucja kraju zamieszkania całej rodziny – stąd powołanie się na przysługiwanie świadczenia o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego z instytucji zagranicznej w Niemczech. Podsumowując, prawdopodobnie ZUS wydał informacje o przyznaniu, w toku ustaleń w UW wynikło, że w danym okresie cała rodzina przebywała w Niemczech o czym poinformowany został ZUS, a ten wydał decyzję administracyjną o uchyleniu i zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia 500+ z Polski. Oczywiście katalog tego typu „przewinień” jest szerszy, w zależności od konkretnej sprawy.

Wyjaśniam – przyznanie 500+ następuje w formie informacji o przyznaniu (nie ma to formy decyzji administracyjnej), gdyż takie przyznanie co do zasady w 100% zaspokaja interes strony i nie ma potrzeby odwołania się od niego. Wszelkie rozstrzygnięcia o uchyleniu informacji o przyznaniu, czy też nienależnie pobranych świadczeniach muszą mieć z kolei formę decyzji administracyjnej bo tylko od decyzji administracyjnej można się odwołać. Logicznym jest, że jeśli komuś cokolwiek uchylamy / odmawiamy, czy też zasądzamy nienależnie pobrane świadczenia, to musimy działać zgodnie z Kodeksem Postępowania Administracyjnego i dać możliwość stronie do odwołania. Zarówno w Waszych zapytaniach, jak i na wszelkiej maści ezoterycznych grupach i stronach jest z tym wyraźny problem. Zresztą bardzo często problemy z prawidłową oceną sytuacji mają pracownicy ZUS. Wynika to z prostego faktu – osoby na infolinii mają ogólne przeszkolenie w wielu dziedzinach, natomiast niewielkie pojęcie o interesującym nas zagadnieniu. Stąd bardzo często różniące się od siebie odpowiedzi.

Przechodząc już do ostatniego wątku, trzeba zadać pytanie – co na to wszystko poszczególne kraje zagraniczne? I odpowiedź jest krótka – wszystko zależy od danego kraju. Jak już wielokrotnie wspominałem (chociażby w sekcji forum) aktualnie Niemcy trzymają się wspólnotowych zasad pierwszeństwa. W przypadku, gdy zachodzi koordynacja świadczeń, a zasady te wskazują na Niemcy jako kraj pierwszeństwa do wypłaty świadczeń rodzinnych na dzieci, wypłacają pełną kwotę Kindergeld. Dlatego obecnie najbardziej zyskują rodziny, w których jeden z rodziców dziecka będącego z nim w Polsce jest nieaktywny zawodowo, a drugi pracuje w Niemczech. Wtedy zasady wskazują na Niemcy, więc FK wypłaca takim rodzinom całość Kindergeld, bez względu na przyznanie pełnej kwoty 500+ przez ZUS. Analogicznie jeśli rodzic przebywający w Polsce z dzieckiem pracuje w naszym kraju, a drugi pracuje w Niemczech, to Niemcy przyznają wyłącznie dodatek dyferencyjny. Sprawiedliwość tego rozwiązania jest dyskusyjna.

Zachęcam do lektury i jednoczesnego wspierania działalności naszego serwisu za pomocą darowizny w postaci symbolicznej kawy: Wsparcie naszego serwisu – kliknij tutaj.

2 komentarze do “Kindergeld a 500 plus ZUS

  1. Urszula

    Witam, a co zrobić w przypadku, gdy GOPS każe zwrócić 500+ wypłacane w 2019 r., gdyż z ich ustaleń wynika, że krajem pierwszeństwa były Niemcy, a matka nie powiadomiła, iż w 2019 r. „nabyła” status osoby nieaktywnej zawodowo?

    Odpowiedz
    1. koordynacja500plus.pl Autor wpisu

      Pani Urszulo, świadczenia nienależnie pobrane wymagają decyzji o nienależnie pobranych świadczeniach, którą wydaje odpowiedni dla Pani miejsca zamieszkania Wojewoda. To jak powinna wyglądać taka procedura oraz możliwości działania opisałem w poniższych wpisach: https://www.koordynacja500plus.pl/wnioski-polskie/ oraz https://www.koordynacja500plus.pl/swiadczenia-nienaleznie-pobrane/ Zachęcam do lektury, jeśli sytuacja będzie wymagała dalszych pytań to zapraszam. Pozdrawiam.

      Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany - pozostanie do wiadomości redakcji.

Wymagane pola są oznaczone *

Komentarz podlega moderacji zgodnie z zapisem w polityce prywatności.

Możesz docenić udzieloną odpowiedź poprzez symboliczną kawkę :)

Doceń naszą pomoc - postaw kawę!